RSV’ye Karşı Harekete Geçelim: Türkiye İçin Kritik Bir Sağlık Değerlendirmesi

Geçtiğimiz günlerde “RSV`ye Karşı Harekete Geçelim” raporu Değer Temelli Sağlık Derneği (DETESADER) liderliğinde ECONiX Araştırma`nın analizleri ile yayınlandı. Rapora El Bebek Gül Bebek Derneği (EBGB) ve Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları ve Bağışıklama Derneği (ÇEHAD) destek verdi. Rapor editörleri Cerrahpaşa Üniversitesinden Prof. Dr. Haluk Özsarı, Hacettepe Üniversitesinden Prof. Dr. Zafer Çalışkan, Başkent Üniversitesinden Prof. Dr. Simten Malhan, EBGB`den Uzm. Psk. İlknur Okay ve Binnur Peker olurken, rapor yazarları ECONiX Araştırma ekibinden Uzm. Ekin Begüm Özdemir, Uzm. Selin Ökçün Kurnaz, Uzm. Mustafa Kurnaz, Uzm. Öznur Seyhun ve ben oldum.

Raporun finansmanı Sanofi Türkiye’nin koşulsuz katkılarıyla sağlanmış; içerik tamamen bağımsız bilimsel ekip ve danışma kurulunun kontrolünde geliştirilmiştir.

Raporun detaylarına indiğimizde RSV gerçeğini ve Türkiye için önemini gözler önüne serdiğini görüyoruz.

RSV Türkiye’de Her Yıl 113.000 Hastane Yatışına Yol Açıyor

Rapora göre Türkiye’de 0–5 yaş grubunda RSV’nin neden olduğu toplam hasta sayısı 894.426 olarak hesaplanıyor; yenidoğan ve süt çocukları en yüksek risk grubunu oluşturuyor. Hastaneye yatışların yaklaşık yarısı 6 ay altı bebeklerde gerçekleşiyor.

Bu veriler, RSV’nin yalnızca “riskli” bebekleri değil, tüm bebekleri etkileyen yaygın ve ciddi bir enfeksiyon olduğunu gösteriyor.

Sağlık Sistemine Etkisi: Servis Yataklarının %40’ı RSV Hastalarıyla Doluyor

RSV`nin sağlık sistemine ve özellikle hastanelere yükünün de değerlendirildiği raporda pediatri kliniklerinde RSV sezonunda yatak doluluk oranı dramatik şekilde arttığı gözler önüne serildi. Rapora göre hastane yataklarının %40’ı RSV hastalarına ayrılıyor, acil ve poliklinik başvuruları %34 artıyor ve sevk bekleme süresi ortalama 3,3 saat artıyor. Personel iş yükünde belirgin artış, tükenmişlik ve hastalık izinlerinde yükseliş diğer önemli bir çıktı.

Tüm bu etkilere ragmen sağlık profesyonellerinin %88’i kurumlarında standart RSV yönetim protokolü olmadığını belirtiyor; bu da mücadeleyi zorlaştıran yapısal bir eksikliği ortaya koyuyor.

Aileler Üzerindeki Psikososyal Etki: “Kaybetme Korkusu Hep Bizimleydi”

RSV`yi deneyimlemiş ailelerin ifadelerine de yer verilen raporda aile görüşmelerinde öne çıkan ortak temalar:

• Tanı sürecinde belirsizlik ve yoğun kaygı

• Yoğun bakım süreçlerinin yarattığı travma

• İş gücü kaybı, ev içi sorumlulukların artması

• Maddi yük: ulaşım, konaklama, yemek, otopark giderleri

• Suçluluk duygusu ve tükenmişlik

olarak gözlenmiş.

Raporda annelerin ortak cümlesi dikkat çekici:

“Keşke RSV için bir bağışıklama yöntemi olsaydı.”

Ekonomik Yük: 34,7 Milyar TL – Sağlık Bütçesini Sarsan Bir Kayıp

Rapor, RSV’nin Türkiye ekonomisine yükünü üç ana başlıkta inceliyor:

• Direkt tıbbi maliyetler

• Tıbbi olmayan direkt maliyetler (ulaşım, konaklama vs.)

• İndirekt maliyetler (iş gücü kaybı, erken ölüm, bakım ihtiyacı)

Bunların toplamı yılda 34,7 milyar TL ekonomik yük.

Bu yükün dışında görünmeyen maliyetleri de dahil edildiğinde engelliliğe uyarlanmış yaşam yılı yaklaşımı (DALY) ile hesaplama yapıldığında  kaybedilen yaşam yıllarının ekonomik değeri (MVYLL) 2,95 milyar $.

Bu veriler, hastalık yükünün görünenden daha büyük olduğunu ve ekonomik sürdürülebilirlik açısından kritik noktaya ulaştığını ortaya koyuyor.

Türkiye İçin Önerilen Ulusal Yol Haritası

Raporun bulgularına göre Türkiye’nin öncelikli adımları şöyle olmalıdır:

• Tüm bebeklere koruma sağlayacak bağışıklama stratejilerinin Ulusal Bağışıklama Programı’na alınması

• Birinci basamak kliniklerinin güçlendirilmesi

• Ebeveyn eğitim programlarının ulusal çapta yaygınlaştırılması

• Hastane izolasyon protokollerinin standartlaştırılması

• RSV sürveyans sisteminin güçlendirilmesi

  
  

Artık Erken ve Etkili Korunma Zorunlu

RSV sadece bir kış virüsü değildir; sağlık sistemi, aileler, ekonomi ve toplum için çok boyutlu bir yük oluşturan ciddi bir halk sağlığı sorunudur.

Etkili bir korunma politikası ile bilimsel kanıtlardan elde edilen veriler bizlere göstermektedir ki her bebeğin RSV’ye karşı korunması,

• Hastane yatışlarını dramatik şekilde azaltacak,

• Sağlık sistemini rahatlatacak,

• Ekonomik kayıpları önleyecektir.

Özetle raporun en belirgin mesajı şudur:

Türkiye’de RSV ile mücadele artık bir tercih değil, bir zorunluluktur.